مجوز ها و پروانه های قانونی بعنوان یکی از دارایی های نامشهود در توسعه اقتصاد و کسب و کار نقش مهمی دارند.
صاحب امتیاز (دهنده مجوز) می تواند با رعایت قوانین مالکیت فکری، مجوز استفاده از حق امتیاز (مانند کپی نرم افزار یا استفاده از اختراع ثبت شده) به دارنده مجوز یا پروانه های قانونی اعطا کند، یک قرارداد مجوز شامل مدت زمان قرارداد، مقررات تمدید و محدودیت هایی است که برای صاحب امتیاز ( مجوز دهنده) حیاتی است.
مجوز چیست
مجوز عبارت است از حق استفاده یا مالکیت (استفاده از دارایی ها). مجوز به معنای اجازه انجام کاری است.
مثلاً فردی را در نظر بگیرید که اختراعی را به ثبت رسانده است، مخترع می تواند مجوز حق اختراع شامل (اجازه تولید، استفاده، فروش را به دیگران بدهد. بنابراین قراردادهایی با عنوان مجوز ثبت اختراع) بین افراد صورت میگیرد.
این قراردادها میتوانند برای مدت 5 سال دوام داشته باشند. هر گونه حقوقی که در زمینه توافقنامه قرار دارد ممکن است محدود به یک زمینه استفاده خاص باشد مثلاً کسی که مجوز استفاده از یک طرح صنعتی را دارا می باشد در زمینه طرح صنعتی دارای حق امتیاز میباشد ولی در زمینه اختراع دارای امتیاز نمیباشد.
مجوز علامت تجاری و نام تجاری
صاحب امتیاز علائم تجاری می تواند به دارنده مجوز علائم تجاری اختیارات لازم را بدهد، با داشتن مجوز علائم تجاری صاحب امتیاز میتواند بدون ترس از علامت تجاری توسط مجوز علامت تجاری استفاده نماید.
واگذاری مجوز به شرایط خاص قرارداد بستگی دارد، متداولترین شرایط این است که مجوز برای یک دوره خاص یا برای یک مرحله قابل اجرا باشد. هزینه های مربوط به مجوز مستلزم هزینه های مستقل از فروش و سود یا بستگی به بهره وری صاحب امتیاز دارد.
مجوز دهنده کیست
محصولی بعنوان مجاز شناخته می شود که مجوز دهنده آن مجوز استفاده، تولید و عرضه محصول را به دیگران بدهد.
صاحبان ثبت اختراع را در نظر بگیرید، مخترعان در ازای اعطای مجوز ثبت اختراع، مبلغی را از دارندگان مجوز دریافت می نمایند. به چنین پرداخت هایی حق امتیاز گفته می شود، هزینه های مربوط به مجوز بصورت یا مبلغ یکجا، یا پرداخت های دوره ای(سه ماهه یا سالانه) صورت می پذیرد.
تمایز کلیدی بین مجوزها و اجاره نامه ها این است که مجوز حقی است که دارندگان امتیاز از آن بهره می برند، بنابراین مجوز یعنی فردی بدون اینکه مالکیت چیزی را بگیرد از آن بهره مند می شود. اجاره نامه ها بطور کلی باید بصورت کتبی باشند در صورتیکه مجوزها میتوانند بصورت شفاهی انجام شوند. مجوزها با توافق صریح یا ضمنی ایجاد میگردند.
ویژگی های قراردادهای مجوز
مجوزها غیرقابل فسخ می باشند و ممکن است عملکرد خاصی برای آن ها اعطا شود. در صورتي كه مجوز در مدت زمان معيني صادر شود لغو مجوز قبل از انقضاء مجوز موجب نقض قرارداد میشود.
صاحب امتیاز، تحت شرایط و قوانین عادی، می تواند قرارداد مجوز را به دلخواه و بدون دلیل لغو کند، مگر اینکه با منافع همراه باشد یا با قرارداد غیرقابل برگشت همراه باشد. مجوز دهنده باید زمان معقولی را در اختیار مجوز قرار دهد تا فردی که از مجوز استفاده مینماید بتواند از آن بهره لازم را دریافت نماید.
علاوه بر این، از آنجا که مجوز هیچ گونه مالکیتی به دارنده مجوز نمی دهد، در صورت فروش ملک، مجوز منقضی می شود، علاوه بر این، فوت یا صاحب امتیاز یا مجوز دهنده، قرارداد را فسخ میکند. مجوز معمولاً به شخص دارنده مجوز اجازه می دهد تا بدون مجوز (مثلاً ماهیگیری، رانندگی خودرو یا اداره رادیو یا تلویزیون)، کاری را انجام ندهد که حقوق طرف مجوز دهنده را نقض کند. بعنوان مثال در صورت کپی یک اثر دارای حق کپی بدون اجازه صاحب امتیاز، میتوان از دارنده مجوز شکایت نمود.
محاسبه مدت زمان مجوز ها
بسیاری از مجوزها برای مدت زمان خاصی دارای اعتبار هستند، افزایش ارزش مجوز یا تغییر شرایط بازار، منجر به سود برای دارنده حق امتیاز میشود.
بدون مجوز هرگونه استفاده یا سوء استفاده از مالکیت فکری توسط شخص ثالث به معنای کپی برداری است. که بر خلاف حقوق مالکیت فکری است و با استفاده از سیستم حقوقی متوقف میشود.
حقوق مجوزها چگونه دریافت میشود؟
مجوز دهنده در ازای استفاده از مالکیت فکری، هزینه ای بصورت موقتی یا دائمی بصورت درصدی از فروش دریافت می نماید. برای مثال دارنده حق امتیاز میتواند با استفاده از مجوز کپی رایت از حق امتیاز کپی رایت استفاده نماید.
آیا مجوز قرارداد است؟
قرارداد صدور مجوز یک قرارداد بین دو طرف (صاحب امتیاز و فرد گیرنده مجوز) است، حق استفاده از مالکیت فکری متعلق به صاحب امتیاز شامل(نام تجاری، علامت تجاری، فناوری ثبت شده یا توانایی تولید و فروش کالاهای متعلق بهصاحب امتیاز) به مجوز گیرنده، داده میشود.
15 دیدگاه دربارهٔ «ارزش گذاری مجوزها»
«میخوام یه داروخانه تو شهرمون باز کنم، میگن باید مجوز داروخانه داشته باشم، چطور بفهمم این مجوز چقدر ارزش داره؟»
«میخوام یه کلینیک پزشکی تو مشهد راه بندازم، مجوزش رو دارم، ولی نمیدونم الان بازارش چقدر ارزش داره؟»
«میخوام جواز یک باشگاه ورزشی تو شیراز بخرم، میگن قیمتش فرق داره، چطوری بفهمم درست حساب شده؟»
«میخوام یه کارگاه کوچک تولید مواد غذایی تو تبریز راه بندازم، مجوز تولید دارم، ولی نمیدونم ارزشش چقدره.»
«میخوام داروخانهام رو بفروشم، کسی قیمت گذاشته، ولی نمیدونم درست میگه یا نه.»
«میخوام مجوز جواز کسب مغازهای تو کرج بخرم، قیمتها خیلی متفاوته، چطور بفهمم واقعی است؟»
«میخوام کلینیک دندانپزشکی باز کنم، ولی نمیدونم مجوزش چقدر در بازار ارزش داره.»
«میخوام جواز باشگاه ورزشی تو اصفهان بفروشم، ولی کسی قیمت منطقی نمیده.»
میخوام مجوز یک آژانس هواپیمایی تو تهران بخرم، ولی قیمتها خیلی متفاوت است.
میخوام جواز کسب تولیدی برای کارگاه کوچک تو کرمان بخرم، ولی نمیدونم قیمتش واقعی است یا نه.
میخوام جواز داروخانه تو مشهد بخرم، اما نمیدونم ارزش واقعیاش چقدره.
میخوام مجوز کلینیک دندانپزشکی در شیراز بفروشم، قیمتهای پیشنهادی خیلی متفاوت است.
میخوام جواز باشگاه ورزشی تو تبریز بخرم، اما مطمئن نیستم قیمت واقعی چقدره.
میخوام جواز تولیدی برای کارگاه مواد غذایی تو اصفهان بخرم، نمیدونم قیمتش واقعی است یا نه.
میخوام جواز کسب مغازه تو کرج بفروشم، ولی کسی قیمت دقیق نمیدهد.
میخوام کلینیک پزشکی تو تهران باز کنم، ولی نمیدونم مجوز چقدر ارزش دارد.
میخوام جواز آژانس هواپیمایی در مشهد بخرم، اما قیمتها خیلی متفاوت است.
میخوام جواز تولیدی کارگاه پوشاک تو کرمان بخرم، اما نمیدونم قیمتش واقعی است یا نه.
میخوام داروخانهام در اصفهان بفروشم، کسی قیمت دقیق نمیدهد.
میخوام جواز کسب مغازه تو شیراز بخرم، قیمتها خیلی متفاوت است، چطور بفهمم درست است؟
میخوام جواز کلینیک در مشهد بفروشم، ولی نمیدونم قیمت واقعیش چقدره.
میخوام جواز داروخانه تو تبریز بخرم، اما نمیدونم قیمت عادلانه چقدره.
میخوام باشگاه ورزشی تو اصفهان بخرم، اما قیمتها خیلی متفاوته.
میخوام جواز تولیدی کارگاه مواد غذایی در کرج بفروشم، قیمت واقعی رو چطور بفهمم؟
میخوام جواز کسب مغازه در تهران بخرم، اما قیمتها خیلی متفاوت است.
میخوام کلینیک پزشکی در شیراز باز کنم، اما نمیدونم مجوز چقدر ارزش دارد.
میخوام آژانس هواپیمایی در مشهد بخرم، قیمتها خیلی متفاوته.
میخوام جواز تولیدی پوشاک در کرمان بخرم، نمیدونم قیمت واقعی چقدره.
میخوام داروخانهام در اصفهان بفروشم، کسی قیمت دقیق نمیدهد.
میخوام جواز کسب مغازه در شیراز بخرم، قیمتها خیلی متفاوت است، چطور بفهمم درست است؟
میخوام یه داروخانه تو شهرمون باز کنم، میگن باید مجوز داروخانه داشته باشم، چطور بفهمم این مجوز چقدر ارزش داره؟